مسلمانان شیعه اسماعیلیه

روزه عبادت طریقت و

در ادامه عید فطر را به همراه دارد

نشست امروز همزمان با عید فطر است. پس از یک ماه روزه در نهایت با عید فطر روبرو هستیم. عید فطر به چه معناست؟ و چرا عید فطر به عنوان یک عید در نظر گرفته شده است. در قرآن دو عید را خاطرنشان می نماید. از روز قربان و روز فطر به عنوان عید نام برده شده.

در کشورهای اسلامی و به ویژه سنی مذهب، عید اصلی شان عید فطر است در عید فطر مانند عید سالانه لباس نو پوشیده ، جشن می گیرند و به یکدیگر عیدی و هدیه می دهند، زیرا عید فطر مناسبت مهم و پراهمیتی است. 

فطر از فَطَر به معنای شکستن است. فطر یعنی روزه را شکستیم یا روزه را به پایان بردیم. به خاطر میمنت و مبارکی این روز، گرفتن روزه در چنین روزی حرام است. البته در روز عید قربان نیز به همین صورت و در روز عاشورا، گرفتن روزه مکروه و نزدیک به حرام محسوب می شود.
با گرفتن روزه، قفسی که در عرفان به آن جهان غفلت می گویند، شکسته می شود، تا از آن طریق بتوان آزاد شد. از خود خواهی و خود محوری بایستی آزاد شد تا بتوان خدا را بر رفتار و عملکرد خویش حاکم نمود. چنین امری به دلیل اهمیت بسیاری که دارد، نیاز به توجه، یادآوری، جشن و عید گرفتن دارد.
انسانی که دچار غفلت زدگی است، حالت شئی پیدا می کند، چنین فردی از انسانیت خویش فاصله می گیرد. در قرآن به چنین فردی نه انسان، بلکه از آنها به « دوّاب »یعنی موجودی که فقط زندگی و حرکت می کند، نام برده می شود. چنین موجودی که از غفلت خارج نگشته و خود را تحت عبودیت خدا قرار نداده به صورت بدترین جنبده ی روی زمین « من شر الدواب» نام می برد.
در هر حال شرط انسان شدن بشر، آزاد شدن از قید و بندهایی است که مانع از تحول او می شود.فردی که آزاد شد می تواند عبد خدا شود. از سوی دیگر تمامی پدیده های موجود در جهان هستی به تسبیح خداوند مشغول هستند، اما این پدیده ها آزاد نیستند. در واقع عبد بودن لازمه اش آزاد بودن است. زیرا فردی که آزاد نباشد و به اجبار عبودیت خدا را به اجرا در آورد، چنین عبودیتی ارزش ندارد. برای مثال، فردی که تحت سلطه باشد، به کار واداشتن او مزدی را به همراه ندارد. اما فرد آزاد در صورت کار کردن دستمزد خواهد داشت.
پس از دستیابی به عبودیت انسان می تواند محل تجلی اسماء الهی باشد. انسان هنگامی که تحت تجلی اسماء الهی قرار گرفت، از توانایی های ویژه ای بر خوردار می گردد. این امر در مورد انبیاء به صورت معجزه و در مورد عرفا کرامت هایی را به همراه دارد. علت چنین امری این است که انسان با عبد شدن، سنخیت وجودی با خدا پیدا می کند. این تحول، تغییرات و توانایی های ویژه ای را نیز برای عبد به همراه خواهد داشت. این مرحله از تعالی وجودی را سهروردی از آن رسیدن به مقام« کُن »نام می برد.
در هر حال انسانی که اسیر توهم و تعلقات باشد، نمی تواند به مرحله عبودیت و عبد خداوند شدن، دست یابد. هر فردی از توانایی بالقوه در این زمینه برخوردار است تا به عبودیت خداوند برسد. این نفخه الهی در همه ی افراد وجود دارد. اما تا چه میزان اجازه ظهور به آن داده شود، وابسته به تصمیم خود فرد است.
افراد به طور معمول یک خدا در درون ندارند، بلکه چندین خدا در درون افراد وجود دارد. هر خدایی می تواند یک قفس شود. هر امر و پدیده ای که بتواند رفتار و عملکرد انسان را تحت کنترل و هدایت خود قرار دهد، مانند یک رب عمل می نماید.
انسانی که عبودیت خدا را می پذیرد، مانند قطره ای که وارد دریا می شود، تمامی صفات و ویژگی های دریا را به دست می آورد. هم چنین مولانا اشاره می کند که کوزه به اندازه ی خود از صفات دریا پر است. کوزه به تنهایی کاری از دستش ساخته نیست، این دریاست که او را پر می نماید. ظرفیت این کوزه به دست خود فرد است، بدین صورت که تا چه میزان صفات برتر الهی را در درون خویش فراهم نماید تا تجلیات حق در او آشکار شود.
از سوی دیگر هستی افقی نبوده، بلکه عمودی است. هم چنین نزول از بالا به پایین است، از این رو همیشه فردی بر فرد دیگر می تواند برتری داشته باشد. در واقع این تلاش فرد است که می تواند جایگاه وجودی و عبودبت او را مشخص نماید. مقامی که انسان به دست می آورد برابر با سطح آگاهی کسب شده است.
در نهایت با یک ماه روزه داری کنترل امور و هدایت الهی بر رفتار و عملکرد خویش که به دست آمد، میزان عبودیت و قرب افراد نیز افزایش می یابد. چنین امری قابل ستایش و ارزشمند بوده و به همین جهت به جشن، شادی و عید نیاز دارد.

بر گرفته از  سخنرانی های دکتر امیر حسین شاه خلیلی، چاپ شده در کتاب « معنویت و عرفان و انسان عصر حاضر، جلد سوم، بنیاد مولانا، چاپ اول: 1396 ، صفحات ۲۴۱- ۲۴۴ »